
فعال صنعت زنبورداری کرمانشاه با تأکید بر ظرفیتهای اقتصادی و درمانی فرآوردههای زنبورعسل، خواستار افزایش حمایت از زنبورداران، فرهنگسازی برای مصرف عسل طبیعی و تقویت همکاری کشاورزان با زنبورداران شد.
به گزارش نبض ایران، زنبورداری از جمله فعالیتهای تولیدی و کشاورزی است که علاوه بر تأمین عسل و فرآوردههای متنوع، نقشی مهم در گردهافشانی محصولات کشاورزی و حفظ چرخه طبیعی محیطزیست دارد. با این حال، فعالان این حوزه با چالشهایی همچون سمپاشی غیراصولی مزارع، کاهش پوشش گیاهی، مشکلات بازاریابی، عرضه عسل تقلبی و کمبود حمایتهای مالی و تسهیلاتی روبهرو هستند.
در همین زمینه، در حاشیه نمایشگاه محصولات ارگانیک، با نگار گنجی، فعال و تولیدکننده فرآوردههای زنبورعسل از استان کرمانشاه گفتوگو کردیم تا درباره پیشینه فعالیت خانوادگی، ظرفیتهای تولید، محصولات جانبی زنبورعسل و مهمترین مسائل این صنعت بیشتر بدانیم.
از زنبورداری خانوادگی تا فعالیت تخصصی
نگار گنجی در معرفی پیشینه فعالیت خود گفت: زنبورداری در خانواده ما از زمان پدربزرگم آغاز شده و پدرم، جواد گنجی، بهصورت تخصصی در این حوزه فعالیت داشته است. ایشان در سال ۱۳۷۶ بهعنوان زنبوردار نمونه کشوری انتخاب شدند. پس از آن، این فعالیت به یک کسبوکار خانوادگی تبدیل شد و عموی من، نصیر گنجی، نیز در کنار پدرم به این حرفه پرداخت.
وی افزود: من و برادرم، فؤاد گنجی، نیز این مسیر را ادامه دادهایم و بهصورت تخصصی در حوزه زنبورداری و فرآوری محصولات آن فعالیت میکنیم. از آنجا که از دوران کودکی با زنبور، کندو و عسل آشنا بودیم، علاقه به این حرفه بهتدریج در ما شکل گرفت و امروز آن را بهعنوان فعالیت اصلی خانوادگی دنبال میکنیم.
کوچ فصلی زنبورها برای بهرهمندی از پوشش گیاهی
این فعال حوزه زنبورداری درباره محل استقرار زنبورستانها توضیح داد: پایگاه ثابت زنبورستان ما در منطقه بیستون و در محدوده باغها و مزارع کشاورزی خودمان قرار دارد؛ اما با توجه به تغییر فصل و شرایط پوشش گیاهی، در زمانهای مختلف به مناطق اطراف کرمانشاه و بخشهایی از مناطق جنوبی غرب کشور کوچ میکنیم.
گنجی ادامه داد: محل استقرار زنبورها ثابت نیست و انتخاب مناطق کوچ به شرایط فصلی، پوشش گیاهی و امکان بهرهبرداری از منابع طبیعی بستگی دارد.
همکاری کشاورزان با زنبورداران همچنان نیازمند فرهنگسازی است
وی با اشاره به اهمیت تعامل میان زنبورداران و کشاورزان اظهار کرد: همکاری منابع طبیعی، کشاورزان و باغداران با زنبورداران نسبت به گذشته بهتر شده، اما هنوز به سطح مطلوب نرسیده است.
گنجی با اشاره به تجربه برخی کشورهای خارجی در حمایت از زنبورداران گفت: در بعضی کشورها حتی برای استقرار زنبورستان در نزدیکی مزارع و باغها، مشوقهای مالی در نظر گرفته میشود؛ زیرا گردهافشانی زنبورها نقش مهمی در افزایش بهرهوری محصولات کشاورزی دارد. در کشور ما نیز لازم است این اهمیت بیشتر شناخته شود و همکاری کشاورزان با زنبورداران تقویت شود.
وی درباره سمپاشی مزارع نیز گفت: ما پیش از انجام برخی فعالیتهای کشاورزی، موضوع را به کشاورزان اطلاع میدهیم، اما متأسفانه همیشه همکاری لازم صورت نمیگیرد. بسیاری از کشاورزان شاید از روی عمد اقدام نمیکنند، بلکه نسبت به آثار سموم مورد استفاده بر کلونیهای زنبورعسل آگاهی کافی ندارند.
به گفته وی، برخی سموم کشاورزی میتوانند خسارتهای جدی به زنبورستانها وارد کنند و حتی موجب نابودی کلونیهای زنبور شوند؛ خسارتی که در مواردی راه جبران و درمان مؤثری برای آن وجود ندارد.
تولید عسل تابع شرایط طبیعت است
گنجی درباره ظرفیت تولید مجموعه خود گفت: میزان تولید عسل در هر سال به عوامل متعددی از جمله وضعیت پوشش گیاهی، تعداد کلونیها، شرایط آبوهوایی و تلفات احتمالی زنبورستان بستگی دارد؛ به همین دلیل نمیتوان رقم ثابتی برای تولید سالانه اعلام کرد.
وی افزود: ممکن است در یک سال میزان تولید به حدود ۱۰ تن برسد و در سالی دیگر، به دلیل شرایط نامساعد، این میزان به حدود یک تن کاهش پیدا کند. در کنار تولید، فروش عمده و عرضه مستقیم محصولات از طریق فروشگاههای مجموعه نیز انجام میشود.
بازار عسل با مشکل بیاعتمادی مصرفکنندگان روبهرو است
این تولیدکننده فرآوردههای زنبورعسل با اشاره به وضعیت بازار داخلی گفت: متأسفانه عسل هنوز در سبد مصرف روزانه بسیاری از خانوارها جایگاه ثابتی ندارد. البته شرایط نسبت به گذشته بهتر شده، اما همچنان نیازمند فرهنگسازی برای معرفی ارزش غذایی عسل طبیعی هستیم.
وی یکی از عوامل مؤثر در کاهش اعتماد مصرفکنندگان را گسترش عرضه عسلهای تقلبی و بیکیفیت دانست و افزود: وجود محصولات غیراستاندارد و عرضه عسل با قیمتهای غیرواقعی، باعث شده بخشی از مردم نسبت به کیفیت و اصالت عسل موجود در بازار تردید داشته باشند.
گنجی همچنین قدرت خرید خانوارها را از دیگر عوامل تأثیرگذار بر میزان مصرف عسل عنوان کرد و گفت: افزایش قیمتها باعث شده برخی خانوادهها امکان خرید و مصرف مستمر این محصول را نداشته باشند.
ضرورت توجه به اصالت محصول و اعتبار تولیدکننده
وی در توصیه به مصرفکنندگان برای خرید عسل طبیعی اظهار کرد: مردم بهتر است محصولات را از زنبورداران معتبر و تولیدکنندگان شناختهشده تهیه کنند و هنگام خرید به اعتبار برند، داشتن مجوزهای لازم، سیب سلامت، فروشگاه معتبر و مدارک آزمایشگاهی و اصالتسنجی محصول توجه داشته باشند.
این فعال صنعت زنبورداری درباره نمایشگاه محصولات ارگانیک نیز گفت: چنین نمایشگاههایی فضای مناسبی برای معرفی محصولات باکیفیت و برندهای معتبر هستند و حضور در آنها مستلزم برخورداری از شرایط و معیارهای تخصصی است. به اعتقاد من، این نمایشگاهها فرصت خوبی برای آشنایی مردم با محصولات استاندارد و تولیدکنندگان واقعی فراهم میکنند.
عسل تنها محصول زنبور نیست
گنجی با تأکید بر تنوع محصولات قابل استحصال از زنبورعسل گفت: عسل تنها یکی از محصولات زنبور است. گرده گل، برهموم، موم و زهر زنبورعسل نیز از دیگر فرآوردههای این صنعت هستند که در حوزههای مختلف از جمله صنایع غذایی، آرایشی و بهداشتی و برخی کاربردهای دارویی و پژوهشی مورد استفاده قرار میگیرند.
وی افزود: فعالیت مجموعه ما تنها به تولید و عرضه عسل محدود نیست و در زمینه تولید محصولات آرایشی و بهداشتی نیز فعالیت داریم. همچنین فرآوری تخصصی محصولاتی مانند گرده گل، برهموم و موم زنبورعسل را دنبال میکنیم.
به گفته وی، مجموعه آنها علاوه بر تولید و عرضه فرآوردههای زنبورعسل، تأمین تجهیزات زنبورداری را نیز در برنامه کاری خود قرار داده و صفر تا صد تجهیزات مورد نیاز زنبورداران را در استان کرمانشاه عرضه میکند.
کمبود تسهیلات و حمایتها، مانعی برای ورود فعالان جدید به صنعت زنبورداری
این تولیدکننده درباره وضعیت حمایتهای دولتی از زنبورداران اظهار کرد: متأسفانه این قشر آنطور که باید مورد توجه قرار نمیگیرد و حمایتهای مالی و تسهیلاتی متناسب با ظرفیت و اهمیت این صنعت وجود ندارد.
گنجی که خود عضو و مدیرعامل تعاونی زنبورداران استان کرمانشاه است، افزود: زنبورداران در زمینه دریافت تسهیلات، تأمین سرمایه اولیه و حمایت از اشتغالزایی با مشکلاتی مواجه هستند. افرادی که قصد ورود به این حرفه را دارند، حتی اگر دانش و تخصص لازم را داشته باشند، ممکن است به دلیل نداشتن سرمایه اولیه یا دشواریهای دریافت مجوزهای مورد نیاز، نتوانند فعالیت خود را آغاز کنند.
وی تأکید کرد: اگر فردی مانند خانواده ما از گذشته در این حرفه فعالیت داشته باشد یا سرمایه اولیه در اختیار داشته باشد، امکان ادامه مسیر برایش فراهمتر است؛ اما افراد متخصص و علاقهمندی که قصد ورود به این حوزه را دارند، به حمایت بیشتری نیاز دارند.
چهار شعبه فعال و سابقه خانوادگی در زنبورداری
گنجی در پایان درباره دستاوردهای خانواده و مجموعه خود گفت: پدرم در سال ۱۳۷۶ و عموی من در سال ۱۳۸۰ بهعنوان زنبوردار نمونه کشوری انتخاب شدند. مجموعه ما نیز دارای برند محصولات ارگانیک است و چهار شعبه حضوری فعال در استان کرمانشاه دارد.
وی خاطرنشان کرد: علاوه بر عرضه حضوری، محصولات مجموعه به سراسر کشور ارسال میشود و خوشبختانه بسیاری از زنبورداران استانهای دیگر نیز با مجموعه و برند ما آشنایی دارند.
این گفتوگو نشان میدهد توسعه صنعت زنبورداری، علاوه بر توانمندی و تجربه تولیدکنندگان، به همکاری مؤثر کشاورزان، مدیریت اصولی مصرف سموم، اعتمادسازی در بازار، حمایتهای تسهیلاتی و معرفی ظرفیتهای متنوع فرآوردههای زنبورعسل نیاز دارد.