
به گزارش نبض ایران، حمزه نوذری، جامعهشناس و استاد دانشگاه، در یادداشتی در روزنامه شرق به بررسی نقش کالابرگ و حمایتهای معیشتی در مواجهه با فقر پرداخت و این پرسش را مطرح کرد که آیا تأمین حداقل نیازهای غذایی خانوارها، بهتنهایی میتواند راهگشای مشکلات اقتصادی و اجتماعی باشد؟
نوذری در این یادداشت به تناقضی در رویکردهای حمایتی اشاره میکند؛ از یک سو، برخی مدیران و کارشناسان، سازمانهای مردمنهاد و خیریهها را به دلیل تمرکز بر توزیع سبد کالا و بستههای غذایی نقد میکنند و خواستار حرکت به سمت توانمندسازی هستند؛ از سوی دیگر، حمایت کالایی به یکی از ابزارهای مهم سیاستگذاری دولتی برای مقابله با مشکلات معیشتی تبدیل شده است.
حمایت معیشتی؛ ضروری اما ناکافی
به اعتقاد این جامعهشناس، مسئله اصلی مخالفت با کالابرگ یا کمکهای غذایی نیست؛ بلکه باید بررسی کرد که چرا سیاستهای حمایتی تا این اندازه بر تأمین نیازهای فوری متمرکز شدهاند و چه اقداماتی برای رفع ریشههای فقر انجام میشود.
تأمین مواد غذایی و کالاهای ضروری میتواند در کوتاهمدت به خانوارهای آسیبپذیر کمک کند، اما این حمایتها بهتنهایی جایگزین سیاستهای پایدار برای بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی نمیشوند.
نوذری هشدار میدهد که بیتوجهی به مسائل اساسی و ساختاری، ممکن است به نهادینهشدن فقر و تداوم وابستگی اقشار آسیبپذیر به حمایتهای مقطعی منجر شود.
از مدیریت پیامدهای فقر تا رفع ریشههای آن
در این یادداشت، یکی از پیامدهای تمرکز بر حمایتهای کوتاهمدت، فاصلهگرفتن از مأموریتهای بنیادی دولت عنوان شده است؛ مأموریتهایی مانند فراهمکردن آموزش باکیفیت و برابر، ایجاد شرایط اشتغال شایسته، کنترل تورم، ثبات اقتصادی و ارتقای سلامت روانی و اجتماعی.
از این منظر، سیاستهای حمایتی زمانی میتوانند اثربخشی بیشتری داشته باشند که در کنار تأمین فوری نیازهای ضروری، بخشی از برنامهای جامع برای توانمندسازی افراد و بهبود فرصتهای زندگی باشند.
کالابرگ در کنار سیاستهای پایدار
مسئله فقر صرفاً به دسترسی به مواد غذایی محدود نمیشود. امنیت اقتصادی، امکان دستیابی به شغل مناسب، برخورداری از آموزش باکیفیت و حفظ کرامت انسانی نیز در کیفیت زندگی افراد نقش دارند.
بر همین اساس، حمایتهای معیشتی میتوانند بخشی از پاسخ به بحران اقتصادی باشند، اما تداوم اثربخشی آنها به پیوند با سیاستهای ساختاری و برنامههای توسعه اجتماعی وابسته است.
کالابرگ میتواند به تأمین بخشی از نیازهای ضروری خانوارها کمک کند؛ با این حال، مقابله پایدار با فقر مستلزم سیاستهایی است که علاوه بر حمایت فوری، زمینه اشتغال، ثبات اقتصادی، آموزش برابر و ارتقای کیفیت زندگی را فراهم کنند.
منبع: یادداشت حمزه نوذری در روزنامه شرق، بازنشرشده در خبرگزاری شفقنا.