یک تقسیم بندی کاربردی برای استان بوشهر، این است که شهرستانها را بر اساس «محصولات غالب و مزیت نسبی» گروهبندی کنیم تا برای برنامهریزی کشت و سرمایهگذاری کشاورزی قابل استفاده باشد.
۱. قطب غلات و سبزیـصیفی (محور دشتستان–دشتی) دشتستان:
بزرگترین سطح زیرکشت استان، قطب اصلی گندم (آبی و دیم)، جو، سبزی و صیفی بهویژه گوجهفرنگی خارج فصل، همچنین بخشی مهم از نخیلات استان.
دشتی: بعد از دشتستان بیشترین سطح زیرکشت، مزیت در سبزی و صیفی (گوجه، خربزه، هندوانه، فلفل، بادمجان)، گندم و جو
نقش منطقه: تأمین کننده اصلی غلات و سبزی و صیفی خارج فصل استان و کشور
۲. قطب نخیلات و محصولات باغی گرمسیری (محور مرکزی و جنوبی)نوار مرکزی و جنوبی استان (دشتستان جنوبی، تنگستان، دیر، کنگان، عسلویه و تا حدی جم):
تمرکز اصلی نخلستانها و خرما؛ حدود ۳۳ هزار هکتار نخلستان با تولید تقریبی ۱۵۰ هزار تن خرما در استان.
باغهای لیموترش و مرکبات نیز در همین نواحی گرم و مرطوب وجود دارند و بخش مهمی از سطح ۴۰ هزار هکتاری محصولات باغی استان را شکل میدهند.
نقش منطقه: قطب خرما و باغات گرمسیری (مرکبات، لیموترش) با مزیت صادراتی.
۳. قطب سبزی و صیفی صادراتمحور ساحلی شهرستان بوشهر
دیر، گناوه و تا حدی تنگستان: با توجه به مجاورت با خلیجفارس و وجود بنادر، تولید گسترده سبزی و صیفی (خصوصاً گوجهفرنگی، خیار، فلفل دلمهای و سبزیجات برگی) و صادرات به کشورهای حاشیه خلیجفارس.
استان سالانه از حدود ۲۳ هزار هکتار سبزی و صیفی، بیش از یک میلیون تن محصول تولید میکند که دشتستان، دشتی، دیر و سایر شهرستانها محور اصلی این تولید هستند.
نقش منطقه: تأمین سبزی و صیفی خارج فصل کشور و محور صادرات دریایی این محصولات.
۴. مناطق غلات دیم و کشتهای معیشتی (شمال و شرق)شمال و شرق استان (گناوه، دیلم، برخی نواحی ارتفاعدار): مناسب کشت دیم گندم و جو در مناطق با بارندگی بهتر، در کنار کشت معیشتی محصولات زراعی دیگر.
بخش مهمی از حدود ۱۲۰ هزار هکتار اراضی گندم استان (آبی و دیم) در این محور قرار دارد و نقش تأمین غله استان را دارد.
نقش منطقه: محور غلات دیم و کشاورزی معیشتی مبتنی بر بارندگی.
محور نوآور (گلخانه، گیاهان دارویی و شوریپسند)
در سطح استان حدود ۵۰ هکتار گیاهان دارویی (مثلاً در شهرستان بوشهر) و توسعه کشت گیاهان شوریپسند بهعنوان «نقشه راه» مطرح است.
سیاست فعلی جهاد کشاورزی بوشهر: توسعه کشت گلخانهای، بهویژه برای سبزی و صیفی، بهینهسازی مصرف آب و حرکت از کشاورزی صرفاً معیشتی به کشاورزی اقتصادی.
نقش منطقه: پراکنده در استان ولی با تمرکز در نواحی با محدودیت آب و خاک شور؛ محور توسعه فناوری و بهرهوری در کشاورزی بوشهر.
در دشتستان هم مزیت اقلیمی و هم سیاست حمایتی برای توسعه گلخانه وجود دارد و میتوان روی توسعه جدی کشتهای گلخانهای (بهویژه محصولات اقتصادیتر) حساب کرد.
1. شواهد برنامهریزی و سیاستهافرماندار دشتستان صراحتاً «توسعه کشت گلخانهای» را راهکار اصلی رونق اقتصادی و اشتغال در این شهرستان اعلام کرده و احداث شهرک گلخانهای ۹۶ هکتاری در روستای بویری در دستور کار است
2. در سطح استان، جهاد کشاورزی بوشهر توسعه گلخانهها را یکی از اولویتهای اصلی اعلام کرده و با توجه به مزیت اقلیمی، امکان افزایش سطح گلخانهها تا حدود ۱۰ هزار هکتار را برای استان متصور است که دشتستان بهعنوان قطب کشاورزی سهم مهمی میتواند داشته باشد
3. مزیتهای اقلیمی و فنی دشتستاناقلیم گرم دشتستان و زمستانهای معتدل، هزینه گرمایش گلخانه را پایین میآورد و امکان تولید خارج فصل سبزی و صیفی (گوجه، خیار، فلفل و…) را فراهم میکند.
4.بحران آب و مصرف بالای آب در کشاورزی سنتی باعث شده اصلاح روشهای آبیاری و رفتن به سمت کشتهای گلخانهای کممصرف آب، بهعنوان ضرورت مطرح شود؛ در گلخانهها بهرهوری آب تا حدود ۵ برابر افزایش مییابد.
۳. پتانسیل محصولات جدید و با ارزش افزودهدر دشتستان، گلخانهداران بهصورت نوآورانه کشت میوههای استوایی مثل موز را آغاز کردهاند؛ یک گلخانهدار گزارش داده هر بوته موز حدود ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم محصول میدهد و ارزیابیهای اقتصادی آن را مقرونبهصرفه نشان داده است.
جهاد کشاورزی دشتستان توسعه کشت میوههای استوایی در گلخانه را جزء برنامههای مهم شهرستان و دارای بستههای حمایتی ویژه اعلام کرده است، که نشاندهنده پتانسیل تنوعبخشی و افزایش سودآوری نسبت به صِرف سبزی و صیفی است.