
پنجمین کنفرانس بینالمللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی با هدف تبیین ابعاد تبعیض در عرصه علم و فناوری، توسعه گفتمان عدالت علمی و تقویت همکاریهای بینالمللی، به همت مجمع جهانی صلح اسلامی و دانشگاه آزاد اسلامی برگزار شد.
به گزارش نبض ایران، پنجمین کنفرانس بینالمللی «ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی؛ برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی» روز سهشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ با همکاری مجمع جهانی صلح اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی و مجموعهای از دستگاهها و نهادهای علمی و فرهنگی برگزار شد.
این رویداد با هدف شناسایی و تبیین مصادیق تبعیض علمی، توسعه ادبیات نظری و مفهومی عدالت علمی و فراهمکردن زمینه همکاری میان دانشگاهیان، اندیشمندان، نخبگان و نهادهای علمی و بینالمللی شکل گرفت.
علیرضا فیروزفر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران، نخستین سخنران این کنفرانس بود. وی در سخنان خود به تعریف آپارتاید، ریشههای تاریخی آن و ارتباط این پدیده با استعمار پرداخت.
فیروزفر با اشاره به هدف قرار گرفتن مدارس و دانشگاهها در جریان حملات نظامی به ایران، این اقدامات را از مصادیق و زمینههای شکلگیری آپارتاید علمی دانست و بر ضرورت توجه به پیشرفت علمی کشور تأکید کرد.
قرائت پیام رئیسجمهور به کنفرانس
در ادامه، داود عامری، دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی و رئیس کنفرانس، ضمن ارائه گزارشی از روند برگزاری دورههای پیشین این رویداد، پیام مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، به پنجمین کنفرانس ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی را قرائت کرد.
پزشکیان در این پیام، علم را از بنیادیترین سرمایههای مشترک بشری و مهمترین پایههای پیشرفت و توسعه جوامع انسانی دانست و تأکید کرد که عدالت علمی از ارکان بنیادین صلح عادلانه و امنیت انسانی در جهان است.
رئیسجمهور با اشاره به نابرابری در دسترسی به منابع علمی، زیرساختهای پژوهشی، فناوریهای پیشرفته و فرصتهای مشارکت در تولید دانش، تصریح کرد آپارتاید علمی تنها به محرومسازی ملتها از امکانات علمی محدود نمیشود، بلکه بهرهگیری تبعیضآمیز از علم و فناوری برای ایجاد انحصار، وابستگی و نابرابری میان کشورها را نیز در بر میگیرد.
وی همچنین تحریم، تهدید و ترور دانشمندان، پژوهشگران و مراکز علمی و تحقیقاتی را از جلوههای نگرانکننده آپارتاید علمی برشمرد و بر ضرورت صیانت از امنیت دانشمندان و حفاظت از محیطهای علمی و پژوهشی تأکید کرد.
پزشکیان توسعه همکاریهای بینالمللی، تبادل دانش و فناوری و رفع موانع غیرعادلانه در نظام بینالمللی علم و فناوری را از الزامات پیشرفت علمی پایدار دانست و ابراز امیدواری کرد این کنفرانس زمینهساز ارائه راهکارهای عملی و تقویت ائتلافهای علمی فراملی باشد.
تأکید بر پیامدهای تحریم و بایکوت علمی
حسن ابوالقاسمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله الاعظم (عج)، از دیگر سخنرانان این کنفرانس بود. وی با اشاره به ابعاد مختلف آپارتاید علمی، ترور دانشمندان را یکی از جلوههای این پدیده دانست و تأکید کرد که این مسئله محدود به ایران نیست.
ابوالقاسمی همچنین به تأثیر تحریمهای علمی و اقتصادی پرداخت و بایکوت علمی را مقدمهای برای حذف فیزیکی زیرساختهای حیات و دانش توصیف کرد. وی در ادامه نمونههایی از تحریمها و محدودیتهای علمی علیه ایران را تشریح کرد.
جواد محمدی، رئیس انجمن ژنتیک ایران و رئیس دفتر هیأت امنای دانشگاه آزاد اسلامی نیز در این کنفرانس با اشاره به تداوم تحریمها علیه ایران پس از انقلاب اسلامی اظهار کرد که دانشمندان کشور با وجود این محدودیتها به فعالیت علمی ادامه داده و در عرصههای مختلف با مراکز علمی آمریکا و اروپا رقابت میکنند.
توجه به ابعاد بینالمللی عدالت علمی
در بخش دیگری از این رویداد، پیام مشاور نخستوزیر مالزی برای شرکتکنندگان پخش شد که بر جنبه بینالمللی و ضرورت گسترش گفتوگو میان صاحبنظران و نهادهای علمی درباره موضوع عدالت علمی تأکید داشت.
پنجمین کنفرانس بینالمللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی با محوریت عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی، در ادامه فعالیتهای مجمع جهانی صلح اسلامی برای گسترش گفتوگوی علمی درباره تبعیض و نابرابری در عرصه دانش و فناوری برگزار شد.
تبیین مصادیق آپارتاید علمی، بررسی موانع همکاریهای علمی بینالمللی و تقویت مشارکت دانشگاهها، پژوهشگران و نهادهای علمی در مسیر تحقق عدالت علمی، از اهداف محوری این رویداد عنوان شده است.