
جواد تیموری مدیر فروش کشت و صنعت جوزستان دامغان با تشریح ظرفیتهای تولیدی این مجموعه در استان سمنان، از فعالیت حدود ۳۵ ساله در صنعت پسته، اختصاص نزدیک به ۲۰۰ هکتار باغ به تولید و حرکت حدود یک دههای به سمت تولید ارگانیک خبر داد و خواستار حمایت عملیتر از تولیدکنندگان، تسهیل صادرات و توسعه صنایع فرآوری پسته شد.
به گزارش نبض ایران، در حاشیه پانزدهمین نمایشگاه بینالمللی ارگانیک، فرصتی فراهم شد تا با تیموری مدیر فروش مجموعه کشت و صنعت جوزستان دامغان درباره پیشینه فعالیت، ظرفیتهای باغداری و فرآوری، تجربه تولید پسته ارگانیک و چالشهای پیش روی این صنعت گفتوگو کنیم.
تیموری در ابتدای گفتوگو با اشاره به سابقه فعالیت آن اظهار کرد: این مجموعه حدود ۳۵ سال است که بهصورت تخصصی در زمینه تولید پسته در شهرستان دامغان فعالیت میکند و با رویکردی صنعتی و حرفهای، توسعه باغداری و تولید این محصول را دنبال کرده است.
فعالیت در دو مجموعه باغی با حدود ۲۰۰ هکتار وسعت
وی درباره موقعیت جغرافیایی و ظرفیت باغهای این مجموعه توضیح داد: فعالیت ما در شهرستان دامغان، استان سمنان متمرکز است و در حال حاضر دو مجموعه باغی مجزا داریم. باغ نخست حدود ۱۲۰ هکتار وسعت دارد که نزدیک به ۱۱۰ هکتار آن زیر کشت و در مرحله باردهی است. باغ دوم نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هکتار وسعت دارد که حدود ۶۵ هکتار آن به مرحله باردهی رسیده است.
به گفته وی، بخشی از اراضی باقیمانده نیز در مراحل اصلاح، تغییر ارقام و پیوند قرار دارند تا در سالهای آینده ظرفیت تولید مجموعه افزایش یابد.
مدیر فروش کشت و صنعت جوزستان دامغان با اشاره به تغییر ارقام پسته در باغهای این مجموعه گفت: در سالهای گذشته ارقام مختلفی از جمله خنجری، شاهپسند و احمدآقایی در باغها وجود داشت، اما در ادامه بخش عمدهای از درختان با پیوند به رقم عباسعلی تغییر یافتهاند؛ بهطوریکه در یکی از باغها حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد محصول به رقم عباسعلی اختصاص دارد. در باغ دیگر نیز ارقام شاهپسند و اکبری سهم قابلتوجهی دارند.
تغییرات اقلیمی؛ عامل مؤثر بر کیفیت و میزان تولید پسته
وی درباره تأثیر شرایط آبوهوایی بر تولید پسته بیان کرد: تغییرات اقلیمی، بهویژه نوسانات دمایی در فصل بهار، تأثیر مستقیمی بر کیفیت و میزان محصول دارد. از ابتدای فروردینماه و همزمان با آغاز جوانهزنی و برگدهی درختان، شرایط دمایی اهمیت زیادی پیدا میکند.
به گفته وی، گرما و سرمای نامتعارف در این دوره میتواند بر درشتی، ریزی و کیفیت محصول اثر بگذارد. همچنین زمانبندی بارندگیها و شرایط جوی در مراحل مختلف رشد، در جلوگیری از آسیب به محصول نقش مهمی دارد.
یک دهه تلاش برای تولید پسته ارگانیک و کنترل آفلاتوکسین

تیموری یکی از مهمترین اقدامات کشت و صنعت جوزستان دامغان را حرکت به سمت تولید ارگانیک عنوان کرد و گفت: حدود ۹ تا ۱۰ سال است که بهصورت جدی در مسیر تولید پسته ارگانیک فعالیت میکنیم. این مسیر مستلزم صرف هزینه، تغییر شیوههای تولید و تلاش مستمر برای ارتقای کیفیت محصول بوده است.
وی با اشاره به نتایج این رویکرد افزود: در این مدت هزینههای قابلتوجهی برای بهبود کیفیت و کنترل عوامل مؤثر بر سلامت محصول انجام دادهایم. نتایج آزمایشهای انجامشده نیز رضایتبخش بوده و کیفیت محصول از نظر شاخصهای مورد بررسی در سطح مطلوبی قرار گرفته است.
این فعال صنعت پسته با تأکید بر اهمیت کنترل آفلاتوکسین اظهار کرد: یکی از چالشهای جدی صنعت پسته ایران، مسئله آفلاتوکسین و تأثیر آن بر اعتبار محصول ایرانی در بازارهای صادراتی است. وقتی محصولی به دلیل وجود این آلودگی در بازارهای خارجی با مشکل مواجه میشود، آسیب آن فقط متوجه یک تولیدکننده نیست، بلکه اعتبار کل صنعت پسته کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی ادامه داد: ما حدود یک دهه برای کنترل و حذف آفلاتوکسین از محصول خود تلاش کردهایم و هزینههای میلیاردی در این مسیر داشتهایم. در کنار فعالیتهای خود، تلاش میکنیم باغداران همکار و مجموعههای کوچکتر را نیز به رعایت استانداردهای لازم تشویق کنیم تا محصول نهایی آنها نیز از نظر سلامت و کیفیت در شرایط مناسبتری قرار گیرد.
ضرورت حمایت از باغداران برای توسعه تولید ارگانیک
مدیر فروش کشت و صنعت جوزستان دامغان با انتقاد از کافی نبودن حمایتهای تخصصی از تولیدکنندگان پسته گفت: بخش عمده فعالان این صنعت با سرمایه شخصی و بهصورت مستقل فعالیت میکنند؛ در حالی که حمایت مؤثر دستگاههایی مانند جهاد کشاورزی میتواند نقش مهمی در توسعه تولید و ارتقای کیفیت محصول داشته باشد.
وی افزود: همه باغداران توان مالی و تخصصی یکسانی ندارند. ممکن است یک مجموعه بزرگ امکان سرمایهگذاری برای اصلاح روشهای تولید و حرکت به سمت کشاورزی ارگانیک را داشته باشد، اما باغدار دارای دو هکتار زمین چنین تواناییای نداشته باشد. بنابراین لازم است برنامههای آموزشی، دورههای تخصصی و حمایتهای فنی و مالی برای همه کشاورزان در نظر گرفته شود.
به اعتقاد وی، ارتقای استانداردهای تولید در سطح باغهای کشور، علاوه بر افزایش کیفیت محصول، به حفظ اعتبار پسته ایران در بازارهای بینالمللی کمک میکند.
مکانیزاسیون؛ راهکار افزایش بهرهوری در باغداری و فرآوری
وی با اشاره به رویکرد صنعتی این مجموعه در مدیریت باغها گفت: مکانیزاسیون یکی از اصول اصلی فعالیت ماست. در حال حاضر حدود ۲۰۰ هکتار باغ را با نیروی انسانی محدود و در حدود ۷ تا ۱۰ نفر مدیریت میکنیم؛ در حالی که اگر همین فعالیتها به روش سنتی انجام شود، به نیروی انسانی بسیار بیشتری نیاز خواهد بود.تیموری همچنین از برخورداری آن از تجهیزات تخصصی فرآوری پسته خبر داد و ظرفیت فرآوری دستگاههای موجود را حدود ۳۰ تا ۴۰ تن در روز اعلام کرد.
وی با تأکید بر اهمیت نگهداری و سرویس منظم تجهیزات افزود: دستگاهها بهصورت دورهای توسط کارشناسان بررسی میشوند و حتی پیش از رسیدن برخی قطعات به حداکثر زمان کارکرد اعلامشده، در صورت توصیه کارشناسان نسبت به تعویض آنها اقدام میکنیم؛ زیرا کیفیت محصول نهایی برای مجموعه اهمیت زیادی دارد.
خامفروشی؛ یکی از موانع ارزشآفرینی در صنعت پسته
این فعال صنعت پسته در ادامه با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی این محصول گفت: پسته ایران از ظرفیت بالایی برای ارزآوری برخوردار است، اما یکی از مشکلات اساسی، محدود بودن فرآوری و ارزشافزوده در داخل کشور است.
وی افزود: بخش زیادی از پسته بهصورت خام از کشور خارج میشود و در کشورهای مقصد، پس از انجام فرآوری و تبدیل به محصولات متنوع، با ارزش افزوده بیشتری عرضه میشود. توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری در داخل ایران میتواند زمینه افزایش درآمد تولیدکنندگان، ایجاد اشتغال و ارزآوری بیشتر را فراهم کند.
وی تأکید کرد: اگر دانش فنی و فناوریهای مورد استفاده در کشورهای مقصد به داخل کشور منتقل شود و سرمایهگذاری بیشتری در صنایع فرآوری انجام گیرد، میتوان از ظرفیت واقعی صنعت پسته ایران بهرهبرداری کرد.
چالشهای صادرات؛ افزایش هزینه حملونقل و طولانی شدن تشریفات گمرکی
مدیر فروش کشت و صنعت جوزستان دامغان درباره مشکلات صادراتی این مجموعه گفت: شرایط فعلی حملونقل و محدودیتهای مسیرهای تجاری، هزینه صادرات را بهشدت افزایش داده است. برای نمونه، در برخی مسیرها هزینه حمل باری که پیشتر حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیون تومان بود، اکنون به حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیون تومان رسیده است.
وی ادامه داد: تغییر مسیرهای حملونقل و عبور از کشورهای واسطه، زمان و هزینه بیشتری به صادرکننده تحمیل میکند و در برخی موارد، توجیه اقتصادی صادرات را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی یکی دیگر از مشکلات را طولانی شدن فرآیندهای گمرکی عنوان کرد و گفت: گاهی با وجود انجام آزمایشها و تأیید سلامت محصول در آزمایشگاههای معتبر، محموله در مرز بازرسی مجدد میشود و باید مدت بیشتری در انتظار تأیید بماند.
به گفته وی، در شرایطی که مشتری خارجی زمان مشخصی برای دریافت محصول در نظر گرفته است، تأخیرهای چندروزه یا چندهفتهای میتواند اعتماد مشتری را کاهش دهد و بازارهای صادراتی را در معرض خطر قرار دهد.
تسهیلات بانکی و از دست رفتن فرصتهای طلایی تولید
وی با اشاره به اهمیت زمان در فعالیتهای کشاورزی اظهار کرد: در کشاورزی هر فعالیتی زمان مشخصی دارد و اگر تسهیلات در زمان مناسب در اختیار تولیدکننده قرار نگیرد، ممکن است فرصت اصلی سرمایهگذاری از دست برود.
وی افزود: گاهی تولیدکننده در دورهای مشخص به منابع مالی نیاز دارد، اما فرآیند دریافت تسهیلات بانکی با تأخیر انجام میشود و منابع زمانی در اختیار او قرار میگیرد که دیگر برای اجرای برنامه موردنظر کارایی لازم را ندارد.
به گفته وی، تسریع در روند پرداخت تسهیلات بانک کشاورزی و متناسبسازی زمان پرداخت با تقویم تولید، میتواند به افزایش بهرهوری و رضایت تولیدکنندگان کمک کند.
آبیاری؛ نسخه واحدی برای همه باغها وجود ندارد
تیموری درباره روشهای نوین آبیاری و امکان استفاده از آبیاری زیرسطحی گفت: انتخاب روش آبیاری به شرایط هر باغ، نوع خاک، میزان جذب آب، ویژگیهای زمین و وضعیت درختان بستگی دارد و نمیتوان یک روش را برای تمام مناطق مناسب دانست.
وی توضیح داد: در مجموعه ما از روشهای مختلف آبیاری قطرهای و غرقابی استفاده میشود و برای بررسی امکان اجرای آبیاری زیرسطحی نیز نظر کارشناسان مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین انتخاب هر روش باید پس از بررسی تخصصی شرایط خاک و باغ انجام شود.
بیمه کشاورزی؛ پوشش ناکافی خسارتهای باغداران
وی در بخش دیگری از این گفتوگو به موضوع سرمازدگی و خسارتهای ناشی از حوادث طبیعی اشاره کرد و گفت: با وجود ارزش اقتصادی بالای محصول پسته، پوشش بیمهای در بسیاری از موارد پاسخگوی میزان واقعی خسارت باغداران نیست.
وی افزود: در مواردی که خسارت واردشده به باغ بسیار سنگین است، مبلغی که از سوی بیمه پرداخت میشود با زیان واقعی تولیدکننده فاصله زیادی دارد و حتی دریافت همین مبلغ نیز با دشواریهایی همراه است.
پسته؛ ظرفیتی فراتر از خامفروشی
نماینده کشت و صنعت جوزستان دامغان در پایان با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به صنعت پسته اظهار کرد: پسته میتواند یکی از منابع مهم درآمد و ارزآوری کشور باشد، اما تحقق این ظرفیت نیازمند حمایت از باغداران، توسعه تولید ارگانیک، مکانیزاسیون، گسترش صنایع فرآوری و تسهیل صادرات است.
وی همچنین ابراز امیدواری کرد با همکاری بیشتر دستگاههای مسئول و فعالان بخش خصوصی، زمینه ارتقای کیفیت پسته ایرانی، تقویت برندهای داخلی و حضور مؤثرتر این محصول در بازارهای جهانی فراهم شود.
این گفتوگو در حاشیه پانزدهمین نمایشگاه بینالمللی ارگانیک و با هدف معرفی ظرفیتها و چالشهای فعالان صنعت پسته کشور انجام شد.