دکتر پرویز خیرخواه، از انجمن گل و گلاب، با اشاره به ظرفیت گسترده ایران در تولید گل محمدی، نسبت به فاصله قابل توجه بهرهوری این محصول با کشورهای رقیب هشدار داد و گفت: ایران با وجود سطح زیرکشت بسیار بیشتر، از نظر بهرهوری اقتصادی گل محمدی فاصله زیادی با ترکیه دارد.
به گزارش نبض ایران، دکتر پرویز خیرخواه در سخنانی با اشاره به وضعیت تولید گل محمدی در ایران، ترکیه و بلغارستان اظهار کرد: تولید گلاب در ایران حدود ۵۰ هزار تن است، در حالی که تولید گلاب در ترکیه و بلغارستان مجموعاً حدود ۱۰ هزار تن عنوان میشود؛ اما مسئله مهمتر، تفاوت قابل توجه در بهرهوری اقتصادی این محصول است.
وی افزود: بر اساس آمار ارائهشده، درآمد حاصل از کشت گل محمدی در ایران حدود ۲ هزار دلار در هکتار است، در حالی که این رقم در ترکیه به حدود ۱۲ هزار دلار در هکتار میرسد؛ یعنی بهرهوری اقتصادی گل محمدی در ترکیه حدود شش برابر ایران است.
خیرخواه با اشاره به ارزش اقتصادی این میزان بهرهوری گفت: اگر رقم ۱۲ هزار دلار را با نرخ ارز مورد اشاره در سخنانش محاسبه کنیم، درآمدی معادل حدود ۲.۴ میلیارد تومان در هر هکتار به دست میآید؛ رقمی که به گفته او نشاندهنده ظرفیت بالای اقتصادی گل محمدی در صورت افزایش بهرهوری است.
وی ادامه داد: «چه محصول کشاورزی دیگری در ایران میتوان نام برد که بتواند در هر هکتار چنین درآمدی ایجاد کند؟» و با اشاره به محصول پسته گفت که حتی با فرض عملکرد و قیمت مناسب، رسیدن به چنین سطحی از درآمد به آسانی امکانپذیر نیست.
فاصله ایران با رقبا؛ مسئلهای فراتر از سطح زیرکشت
این فعال صنعت گل و گلاب با اشاره به سطح زیرکشت گل محمدی در ایران گفت: ایران حدود ۶۰ هزار هکتار سطح زیرکشت دارد و از این نظر فاصله زیادی با کشورهای رقیب دارد، اما با وجود این ظرفیت، میزان تولید و بهرهوری اقتصادی متناسب با این سطح زیرکشت نیست.
به گفته خیرخواه، این وضعیت یک هشدار برای فعالان صنعت گل و گلاب، تولیدکنندگان، سیاستگذاران و دستگاههای مرتبط با کشاورزی است؛ زیرا افزایش سطح زیرکشت به تنهایی نمیتواند تضمینکننده افزایش درآمد و رقابتپذیری در بازار جهانی باشد.
وی همچنین به مشکلات ناشی از سرمازدگی و بحرانهای فصلی اشاره کرد و گفت در سال گذشته کمبود گل محمدی در کشور موجب افزایش قیمت این محصول شد؛ مسئلهای که میتواند توان رقابت محصولات ایرانی در بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
گلاب؛ محصولی که هنوز سهم محدودی در صادرات دارد
خیرخواه با اشاره به ساختار بازار گل محمدی در ایران گفت بخش قابل توجهی از محصول در داخل کشور مصرف میشود و حدود ۹۰ درصد گلاب تولیدی نیز در بازار داخلی به مصرف میرسد.
وی معتقد است برای توسعه صادرات، صنعت گل محمدی باید از تمرکز صرف بر تولید گلاب فاصله گرفته و به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر، از جمله اسانس و محصولات تخصصی حرکت کند.
کشاورزی ارگانیک؛ فرصتی برای ورود به بازارهای جهانی
این فعال صنعت گل و گلاب، توسعه تولید ارگانیک را یکی از راهکارهای مهم برای افزایش حضور محصولات ایرانی در بازارهای جهانی دانست.
خیرخواه با اشاره به بازار جهانی محصولات و اسانسهای ارگانیک گفت: ایران میتواند از ظرفیت گل محمدی به عنوان یکی از محصولات شاخص برای توسعه تولید ارگانیک و حضور در بازارهای بینالمللی استفاده کند.
وی افزود: محصولات ارگانیک علاوه بر کاهش استفاده از سموم و مواد شیمیایی، میتوانند به حفاظت از محیط زیست و افزایش ارزش اقتصادی محصولات کشاورزی کمک کنند.
به گفته وی، یکی از مشکلات فعلی صنعت گل و گیاهان دارویی این است که محصولات ایرانی همیشه مطابق استانداردها و الزامات بازارهای هدف تولید و عرضه نمیشوند و همین مسئله جایگاه آنها را در بازار جهانی محدود کرده است.
هزینه بالای گواهیهای ارگانیک برای تولیدکنندگان کوچک
خیرخواه یکی از چالشهای مهم توسعه کشاورزی ارگانیک را هزینه دریافت گواهیهای بینالمللی عنوان کرد و گفت شرکتها برای دریافت و تمدید این گواهیها باید سالانه مبالغ قابل توجهی پرداخت کنند؛ هزینهای که برای تولیدکنندگان کوچک و کشاورزان خرد میتواند سنگین باشد.
وی همچنین به هزینههای مرتبط با صدور مجوزها و مدارک مورد نیاز صادرات اشاره کرد و خواستار ایجاد سازوکارهایی برای کاهش این هزینهها و تسهیل صادرات محصولات ارگانیک شد.
ضرورت حضور تشکلهای تخصصی در سیاستگذاری
این فعال صنعت گل و گلاب، شکلگیری انجمنها و اتحادیههای تخصصی را یکی از راهکارهای اصلی برای حل مشکلات این صنعت دانست.
خیرخواه گفت انجمن گل و گیاهان دارویی و انجمن گل و گلاب طی سالهای گذشته در زمینه برگزاری سمینارها، نمایشگاهها و پیگیری مسائل تخصصی این حوزه فعالیت کردهاند و اکنون باید نقش تشکلهای تخصصی در سیاستگذاری و تنظیم استانداردها پررنگتر شود.
وی تأکید کرد: سیاستهای کلان این صنعت باید با هماهنگی دستگاههایی مانند سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو تدوین شود و تولیدکنندگان و تشکلهای تخصصی نیز در فرآیند تدوین استانداردها نقش مؤثری داشته باشند.
استانداردسازی محصولات؛ شرط رقابت در بازار جهانی
خیرخواه با انتقاد از برخی رویههای موجود در استانداردگذاری گفت استانداردهای صادراتی در بازارهای جهانی تا حد زیادی بر اساس میزان و نوع باقیمانده سموم و الزامات ایمنی محصول تعیین میشوند و لازم است استانداردهای داخلی نیز با نیازهای بازارهای هدف هماهنگتر شوند.
او افزود: تشکلهای تخصصی میتوانند به عنوان بازوی تخصصی و اجرایی در کنار دستگاههای دولتی قرار گیرند و در تدوین استانداردها و رفع موانع صادراتی مشارکت کنند.
کمبود آزمایشگاههای مورد تأیید؛ مانعی برای صادرات ارگانیک
یکی دیگر از چالشهایی که خیرخواه به آن اشاره کرد، نبود یا محدود بودن آزمایشگاههای مورد تأیید کشورهای هدف برای آنالیز سموم و تأیید محصولات ارگانیک بود.
به گفته وی، در برخی موارد تولیدکنندگان ناچارند محصول را برای دریافت تأییدیه به خارج از کشور ارسال کنند و پس از دریافت نتیجه، فرآیند صادرات را تکمیل کنند؛ فرآیندی که هزینه و زمان صادرات را افزایش میدهد.
خیرخواه خواستار همکاری دولت و شرکتهای ذینفع برای ایجاد یا اعتباربخشی به آزمایشگاههای داخلی شد تا نتایج آزمایشها از سوی بازارهای هدف نیز مورد پذیرش قرار گیرد.
هشدار درباره سوءاستفاده از نشان ارگانیک
این فعال صنعت گل و گلاب در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت جلوگیری از سوءاستفاده از نشان ارگانیک تأکید کرد و گفت اگر این نشان بدون رعایت استانداردهای واقعی روی محصولات درج شود، اعتماد مصرفکنندگان از بین خواهد رفت.
وی تأکید کرد که نشان ارگانیک نباید صرفاً به یک ابزار تجاری تبدیل شود، بلکه باید بیانگر رعایت واقعی استانداردهای تولید، کاهش مصرف سموم و الزامات سلامت و محیط زیست باشد.
خیرخواه در پایان بر ضرورت همکاری میان دولت، تشکلهای تخصصی، تولیدکنندگان، آزمایشگاهها و صادرکنندگان برای افزایش بهرهوری، توسعه تولید ارگانیک و ارتقای جایگاه گل محمدی ایران در بازارهای جهانی تأکید کرد.