بازار جهانی انرژی وارد مرحلهای شده که «داشتن نفت» دیگر بهتنهایی مزیت نیست
نبض ایران | اقتصاد
در بازار جهانی نفت، یک واقعیت مهم در حال پررنگتر شدن است؛ ممکن است نفت به اندازه کافی در بازار وجود داشته باشد، اما پالایشگاهها همچنان برای پیدا کردن خوراک مناسب با چالش مواجه باشند.
نمونه قابل توجه این وضعیت، حرکت محمولهای بیش از ۵۴۰ هزار بشکه LSSR از پالایشگاه PRefChem مالزی به سمت ساحل غربی آمریکاست؛ محمولهای که طبق گزارش رویترز، نخستین ارسال این پالایشگاه به آمریکا از سال ۲۰۲۳ محسوب میشود.
فاصله مالزی تا آمریکا کم نیست و همین موضوع یک سؤال اقتصادی مهم ایجاد میکند: چرا خرید یک محموله از چنین فاصلهای میتواند برای یک پالایشگاه توجیه داشته باشد؟
پاسخ را باید فراتر از قیمت اسمی نفت جستوجو کرد.
داستان فقط قیمت هر بشکه نیست
برای یک پالایشگاه، ارزانترین بشکه لزوماً بهترین انتخاب نیست.
نوع خوراک، کیفیت، میزان گوگرد، هزینه حمل، زمان رسیدن محموله و محصولی که در نهایت از فرآورش آن به دست میآید، همگی در تصمیم خرید نقش دارند.
LSSR یا Low-Sulphur Straight-Run Fuel Oil نیز در این میان اهمیت دارد؛ زیرا پالایشگاههای مجهز به واحدهای تبدیلی میتوانند از این ماده بهعنوان خوراک استفاده کنند. بنابراین ارزش واقعی محموله به این بستگی دارد که پالایشگاه با آن چه محصولی و با چه بازدهی تولید کند.
بازگشت PRefChem چه چیزی را تغییر داد؟
پالایشگاه PRefChem در مالزی که سرمایهگذاری مشترک پتروناس و آرامکو است، حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز ظرفیت پالایش دارد.
پس از توقف واحد تقطیر اتمسفریک این مجموعه از ۲۱ ژوئن تا ۱۰ ژوئیه و بازگشت آن به مدار، عرضه LSSR افزایش یافت. بر اساس گزارش مورد استناد اکونیوز، علاوه بر محموله آمریکا، سه محموله دیگر نیز برای بارگیری در ماه اوت مطرح شده که مجموع چهار محموله را به حدود ۲.۱۶ میلیون بشکه میرساند.
اما ماجرا فقط به مالزی و آمریکا محدود نیست.
پالایشگاهها به دنبال «بشکه مناسب» هستند
در آسیا نیز نشانههایی از تغییر رفتار خریداران دیده میشود.
برخی پالایشگاههای آسیایی خرید نفت آمریکا را افزایش دادهاند؛ از جمله GS Caltex کره جنوبی که دو میلیون بشکه نفت Mars آمریکا خریداری کرده است. شرکتهایی در ژاپن و تایوان نیز به سراغ نفت آمریکا رفتهاند.
صادرات نفت خام آمریکا به آسیا در ماه ژوئیه نیز طبق دادههای مطرحشده در گزارش، به حدود ۲.۳۵ میلیون بشکه در روز رسیده است.
در هند هم شرکتهای HPCL و MRPL برای خرید مجموعاً تا ۶ میلیون بشکه نفت خام وارد بازار نقدی شدهاند؛ در حالی که MRPL در اسناد مناقصه خود محدودیتهایی برای مسیر حمل محمولهها تعیین کرده است.
یک تغییر مهم در معادله نفت
این تحولات یک پیام مهم برای بازار دارد:
پالایشگاهها فقط به دنبال نفت ارزان نیستند؛ آنها به دنبال نفت قابلاستفاده هستند.
یعنی بشکهای که:
- گرید مناسب داشته باشد؛
- در زمان مورد نیاز تحویل شود؛
- مسیر حمل آن قابل اتکا باشد؛
- هزینه حمل، قیمت نهایی را غیرمنطقی نکند؛
- و در نهایت، فرآورش آن سودآور باشد.
به همین دلیل ممکن است خرید نفت از فاصلهای بسیار دور، در شرایطی اقتصادیتر از خرید یک خوراک نزدیکتر باشد
«وفور عرضه» همیشه به معنای وفور انتخاب نیست
این موضوع فقط در نفت خام دیده نمیشود.
در بازار فرآوردههای نفتی و روغن پایه نیز تفاوت گریدها اهمیت زیادی دارد. برای نمونه، Group I، Group II و Group III کاربرد و مشخصات یکسانی ندارند و وجود حجم بالایی از یک گرید، الزاماً کمبود گرید دیگر را جبران نمیکند.
در واقع خریدار با «کل نفت موجود در جهان» معامله نمیکند؛ او به یک نوع مشخص از خوراک، در یک محل مشخص و در یک زمان مشخص نیاز دارد.
شاخصهای نفتی همه داستان نیستند
برنت و WTI همچنان مهمترین شاخصهای بازار نفت هستند، اما برای فعالان واقعی زنجیره انرژی، متغیرهای دیگری نیز اهمیت دارند؛ از جمله دسترسی به خوراک، پریمیوم، هزینه حمل و زمان تحویل.
بنابراین شاید بتوان معادله جدید بازار نفت را اینگونه خلاصه کرد:
نفت موجود + گرید مناسب + مسیر حمل + زمان تحویل + بازده پالایش = ارزش واقعی خوراک
محموله ۵۴۰ هزار بشکهای مالزی به آمریکا بهتنهایی نشانه یک روند قطعی در بازار جهانی نیست؛ اما یک واقعیت مهم را برجسته میکند:
در بازار انرژی، مسئله فقط این نیست که نفت کجاست؛ مسئله این است که نفت مورد نیاز پالایشگاه، کِی و با چه هزینهای به آن میرسد.
این همان نقطهای است که «قیمت نفت» به «هزینه واقعی انرژی» تبدیل میشود.
منبع: اکونیوز / گزارشهای مورد اشاره در مطلب مشاهده مطلب اصلی در اکونیوز