
علیرضا کفشکنان، مشاور عالی و دستیار اجرایی مدیرعامل شرکت مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو)، در گفتوگوی اختصاصی با نبض ایران از برنامههای این هلدینگ برای گسترش ممیزی و بهینهسازی انرژی در شرکتهای زیرمجموعه شستا، تدوین سند چشمانداز انرژی و اجرای طرحهای بازیافت حرارت در کارخانههای سیمان خبر داد.
در حاشیه بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت برق و انرژیهای تجدیدپذیر، گفتوگویی با علیرضا کفشکنان، مشاور عالی و دستیار اجرایی مدیرعامل شرکت مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو)، انجام شد. او در این گفتوگو ضمن تشریح ظرفیتها و فعالیتهای این مجموعه در حوزه برق، آب و خدمات انرژی، به برنامههای تدکو برای ارتقای بهرهوری انرژی در شرکتهای زیرمجموعه شستا پرداخت.
تدکو؛ هلدینگ تخصصی انرژی شستا
کفشکنان در معرفی این مجموعه اظهار کرد: تدکو یکی از هلدینگهای وابسته به شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) است که در حوزههای برق، آب و خدمات انرژی فعالیت میکند.
به گفته وی، این مجموعه حدود ۲۴۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاهی حرارتی در نیروگاههای توس مشهد، خلیج فارس بندرعباس و نیروگاه تبریز در اختیار دارد. همچنین یک نیروگاه مقیاس کوچک با ظرفیت ۱۲ مگاوات در گرمسار و یک واحد آبشیرینکن در منطقه تنگه هرمز از دیگر داراییها و فعالیتهای این مجموعه به شمار میروند.
وی با اشاره به ساختار شرکتهای زیرمجموعه تدکو توضیح داد: بخشی از شرکتهای این هلدینگ در حوزه تولید، بهرهبرداری، تعمیر و نگهداری نیروگاهها فعالیت میکنند و شرکتهایی نیز در زمینه مهندسی، مشاوره، پیمانکاری عمومی پروژههای انرژی، مدیریت و ممیزی انرژی و حوزه آب فعال هستند.
به گفته کفشکنان، فعالیت شرکتهای تابعه تدکو تنها به تولید برق محدود نمیشود و خدمات مهندسی، پایش مصرف انرژی، مدیریت انرژی و اجرای طرحهای مرتبط با آب و انرژی نیز در مأموریت این مجموعه قرار دارد.
مأموریت جدید تدکو؛ مدیریت انرژی در شرکتهای شستا
مشاور عالی و دستیار اجرایی مدیرعامل تدکو با اشاره به مأموریتهای جدید این هلدینگ گفت: در دوره جدید مدیریت، مسئولیتهایی در زمینه مدیریت انرژی در حدود ۱۸۰ واحد و مجموعه مدیریتی شستا به تدکو واگذار شده است.
وی افزود: در این چارچوب، ممیزی انرژی شرکتها، شناسایی راهکارهای بهبود مصرف و آمادهسازی طرحهای بهینهسازی در دستور کار قرار دارد. این اقدامات به معنای آن نیست که تمام امور مدیریت انرژی شرکتها مستقیماً توسط تدکو اجرا میشود، بلکه این هلدینگ با رصد وضعیت مصرف، انجام ممیزی و ارائه راهکارهای اجرایی، زمینه بهبود عملکرد انرژی در مجموعههای شستا را فراهم میکند.
کفشکنان همچنین از تدوین نقشه راه انرژی برای هلدینگ سیمان تأمین خبر داد و گفت: با توجه به سهم قابل توجه این مجموعه از ظرفیت تولید سیمان کشور، تدوین نقشه راه انرژی آن از اقدامات مهم تدکو بوده است.
وی افزود: سند چشمانداز انرژی شستا نیز با توجه به تنوع فعالیتهای این مجموعه، از صنایع سیمانی، پتروشیمی و پالایشگاهی تا معادن، دارو، دام و طیور، کشتیرانی و صنایع تولیدی، تهیه و تدوین شده و قرار است در آینده نزدیک ابلاغ شود. به گفته وی، این سند رویکردی عملیاتی دارد و مسیر مدیریت انرژی در مجموعه شستا را مشخص میکند.
بازیافت حرارت؛ برنامه تدکو برای تولید برق در کارخانههای سیمان
یکی از محورهای اصلی این گفتوگو، برنامه تدکو برای توسعه واحدهای بازیافت حرارت در صنعت سیمان بود؛ طرحی که میتواند بخشی از حرارت تلفشده در فرآیند تولید سیمان را به برق تبدیل کند.
کفشکنان با اشاره به اینکه در بسیاری از کارخانههای سیمان کشور از ظرفیت حرارتی خروجی خطوط تولید برای تولید برق استفاده نمیشود، اظهار کرد: در دوره جدید مدیریت، موضوع بازیافت حرارت در واحدهای سیمانی مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده است این فناوری در صنعت سیمان کشور توسعه پیدا کند.
وی از برنامهریزی برای آغاز اجرای نخستین واحد بازیافت حرارت در یکی از کارخانههای سیمانی خبر داد و افزود: برای سه کارخانه سیمانی نیز مطالعات امکانسنجی و طرحهای فنی و اقتصادی تهیه شده است. اجرای این پروژهها با بهرهگیری از دانش و همکاری شرکتهای خارجی، از جمله شرکتهای چینی، در حال پیگیری است.
وی در تشریح سازوکار این فناوری توضیح داد: در فرآیند تولید سیمان، بهویژه در بخش کوره و پیشگرمکن، حجم قابل توجهی حرارت تولید و به محیط منتقل میشود. در سامانه بازیافت حرارت، این انرژی از طریق تجهیزات و بویلرهای ویژه برای تولید بخار به کار گرفته میشود و بخار حاصل، توربین را به حرکت درمیآورد و برق تولید میکند.
به گفته کفشکنان، در این فرآیند میتوان از حرارت خروجی بخشهای مختلف خط تولید سیمان استفاده کرد؛ موضوعی که علاوه بر تولید برق، به کاهش اتلاف انرژی و محدود شدن بخشی از آلایندگیهای ناشی از خروج حرارت نیز کمک میکند.
وی با اشاره به تجربه بازدید از کارخانههای سیمان در چین گفت: در بسیاری از کشورهای صنعتی و توسعهیافته، استفاده از واحدهای بازیافت حرارت در کارخانههای سیمان مورد توجه قرار گرفته است، در حالی که این ظرفیت در صنعت سیمان ایران هنوز به شکل گسترده عملیاتی نشده است.
بهینهسازی مصرف؛ اولویت مهمتر از افزایش تولید برق
کفشکنان با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به مسئله ناترازی انرژی گفت: در کنار توسعه ظرفیت تولید برق، باید به مدیریت مصرف و بهینهسازی انرژی در محل مصرف نیز توجه جدی داشت.
وی اظهار کرد: اگر انرژی در محل مصرف بهینه شود، میتوان از بخشی از سرمایهگذاریهای سنگین مورد نیاز برای تولید و انتقال انرژی جلوگیری کرد. به اعتقاد وی، هزینهکرد در بخش بهینهسازی مصرف میتواند بازدهی اقتصادی قابل توجهی داشته باشد و در مقایسه با سرمایهگذاری صرف در بخش تولید، منافع بیشتری ایجاد کند.
وی در عین حال تأکید کرد که در بخش صنعت نباید مفهوم بهینهسازی را با کاهش غیرهدفمند تولید یکسان دانست. به گفته او، افزایش تولید صنعتی به انرژی بیشتری نیاز دارد و شاخص مهم، میزان انرژی مصرفشده به ازای تولید هر واحد محصول است.
کفشکنان افزود: هدف باید کاهش شدت مصرف انرژی و نزدیک کردن شاخصهای مصرف صنایع به استانداردهای جهانی باشد، نه محدود کردن مصرف انرژی به قیمت کاهش تولید.
قانون و مشوقهای اقتصادی؛ محرک حرکت صنایع به سمت بهینهسازی
مشاور عالی و دستیار اجرایی مدیرعامل تدکو درباره منشأ اجرای طرحهای بهینهسازی انرژی گفت: بخشی از الزامات و ظرفیتهای قانونی این حوزه در قوانین بالادستی، از جمله برنامه هفتم توسعه، پیشبینی شده است؛ با این حال، افزایش هزینههای انرژی و سازوکار جرائم و مشوقها نیز انگیزه صنایع را برای اصلاح الگوی مصرف افزایش داده است.
وی با اشاره به شاخصهای مصرف انرژی در صنایع گفت: برای هر صنعت معیارهایی در زمینه مصرف انرژی به ازای واحد محصول تعریف شده است و عبور از برخی حدود تعیینشده میتواند هزینه انرژی واحدهای صنعتی را افزایش دهد. این سازوکار میتواند صنایع را به انجام ممیزی انرژی، شناسایی نقاط اتلاف و اجرای طرحهای بهینهسازی ترغیب کند.
سهم تدکو از ظرفیت نیروگاهی کشور
کفشکنان در پاسخ به پرسشی درباره سهم این مجموعه در صنعت برق کشور اظهار کرد: ظرفیت نیروگاهی تحت اختیار تدکو حدود ۲.۳ درصد از ظرفیت نیروگاهی کشور است و سهم مصرف برق مجموعه شستا نیز حدود ۱.۲ درصد از مصرف کل کشور برآورد میشود.
وی با اشاره به فعالیت نیروگاههای این هلدینگ گفت: مجموعههای نیروگاهی تدکو علاوه بر تولید برق، در حوزه بهرهبرداری، تعمیر و نگهداری نیز فعالیت دارند. او در این گفتوگو، آمار تفکیکی اشتغال مجموعه را بهصورت قطعی اعلام نکرد.
تأمین مالی پروژهها؛ ترکیبی از منابع داخلی، تسهیلات و صندوقهای سرمایهگذاری
کفشکنان در بخش پایانی گفتوگو، درباره روشهای تأمین مالی طرحهای توسعهای و بهینهسازی انرژی توضیح داد: استفاده از منابع و درآمدهای داخلی مجموعه تدکو و شستا، تسهیلات بانکی و ظرفیت صندوقهای سرمایهگذاری پروژههای برق از جمله روشهایی است که برای تأمین منابع مالی مورد توجه قرار دارد.
وی با اشاره به دشواریهای تأمین مالی در شرایط اقتصادی کشور افزود: محدودیت منابع و توان بانکها برای حمایت کامل از پروژهها، از موانع موجود است؛ با این حال، تدکو تلاش میکند با ترکیبی از منابع داخلی و ابزارهای مالی موجود، سرمایه مورد نیاز طرحها را تأمین کند.
او همچنین ابراز امیدواری کرد منابع پیشبینیشده برای حمایت از طرحهای بهینهسازی انرژی، از جمله منابع حاصل از سازوکارهای مرتبط با جرائم مصرف انرژی، با سرعت بیشتری به پروژههای واجد شرایط اختصاص یابد.
بهینهسازی انرژی؛ مسیری برای کاهش اتلاف و ارتقای بهرهوری
مجموع اظهارات کفشکنان در این گفتوگو نشان میدهد که برنامههای تدکو در دوره جدید، علاوه بر بهرهبرداری از ظرفیت نیروگاهی، بر مدیریت مصرف انرژی در صنایع شستا، تدوین نقشه راه و سند چشمانداز انرژی و استفاده از ظرفیتهای بازیافت حرارت متمرکز شده است.
اجرای طرحهای بازیافت حرارت در کارخانههای سیمان، در صورت تأمین مالی و عملیاتی شدن، میتواند بخشی از انرژی تلفشده در فرآیند تولید را به برق تبدیل کند. در کنار آن، توسعه ممیزی انرژی و کاهش شدت مصرف در صنایع، از جمله اقداماتی است که میتواند به ارتقای بهرهوری و کاهش فشار بر شبکه برق کشور کمک کند.
نبض ایران؛ رسانه خبری تحلیلی مستقل